Tijdens de uitreiking van de Dutch Podcast Awards ging het niet alleen over de winnaars. Sprekers op het podium zeiden ook veel over de richting van de Nederlandse podcastmarkt. Overnames, AI, onafhankelijke makers en het verdienmodel kwamen allemaal langs. Wij zetten de belangrijkste inhoudelijke punten op een rij.
De negende editie vond plaats op 3 november in het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Er waren ruim 400 inzendingen. Een jury van 35 vakgenoten koos 55 nominaties en in totaal gingen er 13 prijzen uit. De Rolverdeling van de NTR werd De Beste Podcast van Nederland. Alle prijzen staan in ons overzicht van de winnaars.
De markt consolideert verder
BNR organiseert de awards en is tegelijk zelf een actieve marktpartij. In juni nam BNR, onderdeel van FD Mediagroep, een meerderheidsbelang in Corti Media, de maker van onder meer Napleiten en Veldheren. Corti Media telt ongeveer 20 medewerkers en behoudt volgens de betrokken partijen zijn eigen creatieve en redactionele koers. Over de financiële afspraken is niets bekendgemaakt.
Op het podium kreeg BNR-hoofdredacteur Marc Adriani de vraag of kleinere productiehuizen zich zorgen moeten maken. Dat hoeft volgens hem niet. Hij ziet samenwerken en fuseren als een manier om sterker te worden en als een teken dat de markt volwassener wordt. Of BNR nog meer partijen op het oog heeft, liet hij in het midden.
AI staat op de shortlist
In de categorie Vernieuwing was The State of Tech genomineerd. Deze techpodcast werd op het podium gepresenteerd als de eerste volledig met AI gemaakte dagelijkse podcast van Nederland, van research en script tot stemmen en publicatie. De presentatoren Linda Duursma en Erik van Doorn zijn AI-stemmen.
De prijs ging naar Wat is het? van NPO Zapp en de NTR, een podcast met een schrijver en bekende acteurs. Toch is de nominatie een signaal. De jury vond een volledig geautomatiseerde productie een plek tussen de vijf meest vernieuwende podcasts waard. Presentator Art Rooijakkers noemde het een beangstigend toekomstbeeld voor zijn eigen beroep. De makers van Alle Geschiedenis Ooit, winnaar bij Chatcast Informatief, stelden juist het plezier in feiten en weetjes tegenover AI en nepnieuws.
Zelf maken krijgt een eigen podium
Nieuw dit jaar was de categorie Eigen Beheer, voor makers zonder omroep, uitgever of productiehuis achter zich. De reden is volgens jurylid Sander de Heer dat niet iedereen dezelfde middelen heeft als de NPO of een groot podcastbedrijf, terwijl er ook buiten die partijen sterke verhalen zijn.
Verhaal Onbekend won deze prijs. Elke aflevering is een monoloog van iemand met een persoonlijk verhaal. De jury prijst de keuze van onderwerpen en vertellers, de montage en de kwaliteit van opname en sounddesign. Hoe snel een onafhankelijke titel kan doorgroeien, bleek bij genomineerde Moordzaken. Die podcast zit inmiddels bij Podimo en mocht nog net meedoen.
De publieke omroep blijft een grote speler
De NTR won met Stoker, Wat is het? en De Rolverdeling. De Dag van NPO Radio 1 en de NOS won bij Dagelijks. Vooral De Rolverdeling laat zien wat zo’n productie vraagt. Sara de Monchy volgde een jaar lang vijf kinderen uit groep 8 in Vlaardingen. Ze reed daarvoor steeds opnieuw naar de gezinnen toe en bouwde zo het vertrouwen op dat de intieme gesprekken mogelijk maakte. De serie kwam tot stand met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten en won in juni ook de Zilveren Reissmicrofoon.
De Monchy noemt het zelf een atypische serie, omdat er geen true crime in zit. De jury wijst op thema’s als kansenongelijkheid en prestatiedruk. Michiel IJsbouts van Wat is het? gebruikte zijn dankwoord om de publieke financiering van kinderprogramma’s te verdedigen. Volgens zijn berekening kost die iedere belastingbetaler een kwartje per maand.
Verdienen blijft de lastige kant
De chatcast is populair, maar dat betekent niet automatisch dat er veel aan verdiend wordt. Roxanne en André Hazes wonnen de Publieksprijs met AD Hazes en zeiden met een knipoog dat het geld verdienen in de podcastwereld flink tegenvalt.
Voor merken en organisaties is de categorie Werk in Opdracht interessant. Daar waren onder meer ProRail, de AIVD, de politie en een zorggroep vertegenwoordigd. De Ontmaskerde Vervalsing won de prijs. Het was volgens het Kröller-Müller Museum zijn eerste professionele podcast. De jury noemt de dramaturgie, de speciaal gecomponeerde muziek, het sounddesign en de acteurs. Branded content kan dus meedingen op productiekwaliteit, mits een opdrachtgever daarin wil investeren.
Waarom luisteraars blijven komen
De makers van De Dag zien hun podcast als een rustpunt in de grote hoeveelheid nieuws. Elke aflevering behandelt één onderwerp van A tot Z en voegt iets toe aan het eerste nieuws. Voor veel luisteraars is dat volgens hen ook een dagelijkse routine. Dezelfde nieuwsmoeheid verklaart volgens hen misschien deels het succes van chatcasts, omdat mensen soms gewoon even geen nieuws willen.
Daphne Bunskoek, winnaar bij Chatcast Vermaak met Daphne’s Hulptroepen, wees op de band met het publiek. Luisteraars praten thuis hardop mee en spreken haar op straat aan op de podcast. Bij haar televisiewerk maakt ze dat bijna nooit mee.
Fictie vindt een nieuw leven
Meerdere sprekers noemden de podcast als de plek waar het hoorspel terugkomt. Stoker won bij Fictie en Man van Weinig Woorden bij Sound Design. De maker van Stoker vertelde dat productiehuizen rond de eerste Dutch Podcast Awards nog niet begrepen wat hij bedoelde met een fictiepodcast. Daarom ging hij het zelf doen. Inmiddels maakt hij de serie met steun van de NTR en de NPO.
Vijf lessen voor makers
- Maak geen radio. Volgens Adriani benaderen veel makers een podcast te veel als radioprogramma. Wees persoonlijk en vertel waarom je dit verhaal wilt vertellen.
- Bedenk vooraf hoe je de podcast bekend maakt. Volgens Adriani blijven veel goede podcasts onbekend omdat marketing wordt vergeten.
- Begin met voorraad. Hannelore Zwitserlood adviseert om je niche te vinden of iets anders unieks te hebben. Zorg dat je minstens drie afleveringen klaar hebt voor de start en plannen hebt voor tien.
- Maak iets wat je zelf wilt horen. Nienke de Jong van Alle Geschiedenis Ooit pleit voor podcasts met mensen die je leuk vindt, over onderwerpen die je echt boeien. Een manager die zegt dat je een podcast nodig hebt, is geen goede reden.
- Zoek het concrete beginpunt. De Rolverdeling begon bij gescheiden ouders die niet samen naar de groep 8 musical zouden komen. Vanuit dat detail kon De Monchy een veel groter verhaal pitchen.
Vakprijs en publieksprijs meten iets anders
De uitslag laat ook zien dat vakwaardering en populariteit verschillende dingen zijn. De Publieksprijs is de enige prijs die het publiek bepaalt en ging naar AD Hazes. De jury koos voor De Rolverdeling. Jurylid De Heer gaf aan dat beoordelen ook lastig is bij nichetitels, omdat een podcast die jou als jurylid minder raakt voor de doelgroep juist heel goed kan zijn. Volgend jaar is de tiende editie.
Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op de livestream van de uitreiking op podcastawards.nl. De gegevens over Corti Media komen uit het ANP-bericht en van Emerce. De Zilveren Reissmicrofoon komt uit dit ANP-bericht.