NPO, DPG Media, Mediahuis en Talpa hebben via Media Campus NL gezamenlijke richtlijnen gepubliceerd voor transparantie over AI-gebruik in beeld-, audio- en videocontent. De laatste versie dateert van 7 september 2026 en vormt een praktische uitwerking van artikel 50 van de Europese AI Act voor zover het gaat over deepfakes.
Artikel 50 Europese AI Act
Voordat we verder gaan eerst een korte uitleg van artikel 50. Het is sinds 2 augustus 2026 van kracht, met een overgangstermijn tot 2 december 2026 voor bestaande systemen en regelt transparantieverplichtingen voor AI-systemen. Aanbieders van AI-systemen die rechtstreeks met mensen communiceren, zoals chatbots, moeten duidelijk maken dat de gebruiker met AI te maken heeft. Dat hoeft niet als dat toch al voor de hand ligt.
Aanbieders van generatieve AI-systemen moeten hun output, dus audio, beeld, video of tekst, ‘machine-leesbaar’ markeren als door AI gemaakt of bewerkt. Denk aan een technisch watermerk in het bestand zelf, los van een zichtbaar of hoorbaar label voor het publiek. Voor gewone bewerkingsfuncties of content waarbij de input niet wezenlijk verandert, geldt die plicht niet. Voor emotieherkenning en biometrische categorisering geldt weer een aparte informatieplicht richting de betrokkenen.
Audio en video deepfakes
Artikel 50 gaat verder dan alleen deepfakes. De Media Campus richtlijnen richten zich vooral op die deepfakes, die zowel op video als op audio betrekking kunnen hebben. Het is een door AI gemaakte vervalsing van video-, audio- of beeldmateriaal, waarbij een bestaand persoon, plek, voorwerp of gebeurtenis wordt gemanipuleerd of nagemaakt.
Video is voor de podcastmarkt steeds interessanter, dus daarvoor gelden de richtlijnen feitelijk ook. Voor beeld en video bestaat er een apart AI-logo dat waar nodig eenvoudig in beeld gebracht kan worden. Voor content zonder beeld, zoals een audio podcast, ligt dat anders. Een visueel logo werkt daar niet. Daarom is er een gesproken variant, de AI-audioboodschap. Voorbeelden uit de richtlijnen zijn zinnen als “Bij dit bericht werd AI gebruikt”, “Voor deze productie is gebruikgemaakt van AI”, “Bepaalde personen of scenes zijn met behulp van AI gegenereerd” en “De stem die u hoort is met AI gegenereerd”.
Luistert iemand via een podcast-app met een scherm, dan mag de audioboodschap worden aangevuld met een AI-soundlogo of het AI-logo in de interface. Aan een vaste standaard voor dat soundlogo wordt nog gewerkt.
AI-gegenereerde nieuwsteksten
Speciale aandacht is er voor AI-gegenereerde nieuwsteksten. Wie een tekst over een onderwerp van algemeen belang met AI laat maken of bewerken, moet dat melden, tenzij de tekst een menselijke redactionele controle heeft ondergaan en de uitgever redactioneel verantwoordelijk blijft. De melding moet uiterlijk op het moment van de eerste interactie of blootstelling duidelijk en herkenbaar zijn en voldoen aan toegankelijkheidseisen.
Wanneer melden?
Niet elk gebruik van AI vraagt volgens de richtlijnen om een melding. Die spreken pas van een verplichte melding als de content een deepfake is en dat is pas het geval als AI-content aan vier voorwaarden tegelijk voldoet.
- De content moet levensecht klinken.
- De content moet een bestaand persoon, plek, voorwerp of gebeurtenis nabootsen of manipuleren, of iemand herkenbaar laten horen.
- De inhoud, betekenis of context van het origineel moet erdoor veranderen.
- De content moet twijfel kunnen zaaien bij de luisteraar over wat echt is.
Pas als aan alle vier voorwaarden tegelijk is voldaan en de content met AI is gemaakt, is de AI-audioboodschap verplicht.
Veel gangbare AI-toepassingen vallen hier dus buiten. Geluidscorrectie, het opschonen van ruis of het verbeteren van geluidkwaliteit met AI hoeft niet gemeld te worden. Hetzelfde geldt voor decoratief gebruik, zoals AI-gegenereerde soundeffects in een podcast. Ook een volledig fictieve stem of personage hoeft niet gemeld te worden, zolang die geen bestaande, herkenbare persoon nabootst. De voorwaarde is steeds dat het AI-gebruik niets verandert aan de inhoud, interpretatie, context of betekenis van de content.
Voor podcastmakers gaat het dan vooral om zaken als gekloonde of volledig AI-gegenereerde stemmen, AI-reconstructies van gesprekken in true crime producties, AI-ondersteunde vertaling of dubbing van interviews, en AI-stemmen die een overleden persoon nabootsen.
Hoe pas je de melding toe?
De richtlijnen onderscheiden drie soorten content. Elke soort heeft een eigen regel voor wanneer en hoe vaak de AI-audioboodschap moet klinken.
Journalistieke podcasts
Deze vallen onder de categorie nieuws en journalistiek. Speel de AI-audioboodschap af aan het begin van het fragment met deepfake-audio. Herhaal de boodschap bij langere fragmenten op passende momenten.
True crime en andere informatieve content
- Denk aan reality, scripted reality en lifestyleprogramma’s met een informatieve of maatschappelijke component. Deze vallen onder infotainment, reality en non-fictie. Speel de AI-audioboodschap eenmalig af aan het begin van het fragment.
Fictiepodcasts, hoorspelen en satire
- Deze vallen onder fictie, shows en satire. Speel de AI-audioboodschap eenmalig af aan het begin van de hele aflevering.
Gaat het om een live radio-uitzending, dan mag de luisteraar de boodschap ook direct na het fragment horen, als dat beter aansluit bij de luisterervaring.
Praktische regels bij publiceren
- Beoordeel elke publicatie apart. Een losgeknipt fragment op Instagram of TikTok kan een andere beoordeling krijgen dan de hele aflevering.
- Herhaal het label na onderbrekingen in het fragment.
- Beoordeel bij herpublicatie van oude content, of bij plaatsing op een ander platform, opnieuw hoe lang en op welke manier het label te horen moet zijn.
- Bevat een aflevering zowel journalistieke als fictieve elementen. Pas dan de strengste regel toe die van toepassing is.
De regels gelden alleen voor redactionele content die met AI is gemaakt of bewerkt, niet voor advertenties. Nemen andere partijen een fragment over en publiceren ze het zelf, dan zijn zij verantwoordelijk voor de juiste labeling in hun eigen publicatie.
Uitbreiden met ervaringen
Dit is een startdocument. Media Campus NL werkt de richtlijnen naar verwachting verder uit op basis van ervaringen uit de praktijk. De meest actuele versie, inclusief een beslisboom voor de praktische toepassing, staat op mediacampus.nl/AItransparantie.
Belangrijk om te weten is dat deze richtlijnen een minimumstandaard vormen. Je mag altijd vaker of uitgebreider melden. De richtlijnen waarschuwen wel dat te veel herhaling kan leiden tot gewenning bij het publiek. Dan valt de melding juist minder op.
O ja, er is ook toezicht. Die ligt bij de nationale marktautoriteiten, die boetes tot € 15 miljoen of 3% van de wereldwijde jaaromzet mogen opleggen.
Voor podcastmakers die AI inzetten voor stemmen, montage of vertaling is dit een goed moment om de eigen workflow ’s langs deze richtlijnen te leggen.
